Co zrobić, gdy dłużnik mimo wezwań nie płaci? Wielu przedsiębiorców, jak również osób prywatnych, boryka się z problemem nieopłaconych wierzytelności. W poniższym artykule przedstawimy Państwu, jak skutecznie egzekwować niezależności na terenie Niemiec, nawet gdy dany spór ma charakter transgraniczny.
Wierzyciel ma wiele możliwości, aby dochodzić swoich roszczeń. Istnieją pozasądowe próby egzekwowania roszczeń, przykładowo za pomocą adwokata lub firmy windykacyjnej, jak i typowo sądowe postępowania w trybie przyśpieszonym lub regularnym.
W poniższym artykule przedstawimy Państwu również procedurę windykacyjną i egekucyjną oraz aspekty przedawnienia roszczeń.
I. Postępowanie pozasądowe
a) Istnienie roszczenia
Gdy dłużnik nie wywiązuje się na czas z płatności, należy w pierwszej kolejności wysłac tak zwane upomnienie. Aby w ogóle móc wysłać dłużnikowi upomnienie, musi istnieć roszczenie, którego natychmiastowa wymagalność wynika albo z zawartej umowy, albo z przepisów prawa.
Obowiązek zapłaty zgodnie z § 271 niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB) następuje z zasady niezwłocznie po spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy (w przypadku braku innych porozumień między stronami). W zależności od rodzaju umowy należy przestrzegać różnych przepisów. W przypadku umowy o świadczenie usług płatność musi nastąpić po wykonaniu usługi. Na przykład w przypadku umowy o dzieło decydujący jest moment odbioru dzieła. W przypadku umowy kupna-sprzedaży płatność jest wymagalna w momencie dostawy towarów.
Jeżeli dłużnik i wierzyciel ustalili termin płatności, ustalenia te mają pierwszeństwo.
b) Wezwanie do zapłaty
Jeżeli płatność nie została, mimo upłynięcia terminu wykonana, należy wysłać dłużnikowi wezwanie do zapłaty w formie przypominającego listu. Przypomnienie nie wymaga żadnej określonej formy, ale forma pisemna jest zawsze zalecana do celów dowodowych. Dla ostrożności procesowej należy dłużnikowi wyznaczyć kolejny termin do zapłaty, np. 7 dni od momentu otrzymania wezwania. Takowe wezwanie powinno zawierać również numer i datę faktury, którą się egzekwuje. Po około dwóch tygodniach wskazane jest wysłanie drugiego wezwania. W tym przypadku wezwanie do zapłaty może być wyrażone jaśniej, z podkreśleniem konkretnego terminu płatności (około 10-14 dni po tym przypomnieniu). Należy zaznaczyć, iż w przypadku braku płatności sprawa zostanie skierowana do adwokata lub firmy windykacyjnej, bądź bezpośrednio na drogę sądową.
Jeżeli dłużnik, mimo wysłanych wezwań, nie reaguje zaleca się podjęcie dalszych kroków, takich jak zaangażowanie adwokata lub firmy windykacyjnej, bądź nawet bezpośrednie wszczęcie postępowania sądowego. Z reguły zaleca się w pierszej kolejności przeprowadzenie pozasądowego postępowania za pomocą adwokata lub firmy windykacyjnej. Nierzadko dłużnicy reagują bezpośrednio na pisma adwokackie. Doświadczony adwokat pomoże również w egzekwowaniu nie tylko roszczenia, ale również należnych odsetek. Możliwe jest również na tym etapie porozumienie odnośnie spłacania wierzytelności
w ratach. Poza tym takowe postępowania pozasądowe są też ze względów finansowych korzystniejsze – wierzyciel, nie tylko unika opłat kosztów sądowych, ale również opłaty za usługi adwokackie lub windykacyjne są o wiele niższe.
Dopiero, gdy pozasądowe próby ugody nie mają żadnego skutku, zaleca się wszczędzie postępowania sądowego w celu uzyskania tytułu egzekucyjnego.
II. Postępowanie sądowe
Jeżeli wezwania do zapłaty są bezskuteczne, wierzyciel może pozwać dłuznika bezpośrednio o zapłatę należnej kwoty lub wszcząć postępowanie nakazowe i upominawcze.
a) Postępowanie nakazowe i upominawcze (Mahnverfahren)
W sądowym postępowaniu nakazowym wierzyciel uzyskuje w bardzo szybki i prosty sposób tytuł wykonawczy, który może zostać wyegzekwowany przez komornika. Główną zaletą tego postępowania jest jego szybkość i fakt, iż tytuł uzyskuje się bez rozprawy sądowej. Postępowanie upominawcze jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy istnieje roszczenie o zapłatę kwoty pieniężnej. W pierwszej kolejności wnioskuje się o tzw. sądowy nakaz zapłaty (niem. Mahnbescheid). Procedura ta nie ma zastosowania w przypadku umów pożyczki konsumenckiej, oraz jeżeli płatność dłużnika zależy od świadczenia wierzyciela, które nie zostało jeszcze wykonane, lub gdy miejsce zamieszkania dłużnika nie jest znane. W takich przypadkach wierzyciel może pozwać jedynie dłużnika za pomocą tradycyjnego, w większości przypadków długiego i skomplikowanego postępowania sądowego.
Wierzyciel może złożyć wniosek o sądowy nakaz zapłaty (Mahnbescheid) samodzielnie lub za pomocą adwokata, czy też firmy windykacyjnej. Złożenie wniosku online jest możliwe na stronie internetowej https://www.online-mahnantrag.de/.
Niezbędne jest określenie roszczenia kwotowo oraz podanie powodu roszczenia. Sąd egzekucyjny musi niezwłocznie doręczyć sądowy nakaz zapłaty pozwanemu i poinformować o tym wnioskodawcę. W przypadku wniesienia przez pozwanego sprzeciwu w terminie dwóch tygodni od złożenia wniosku o wydanie sądowego nakazu zapłaty, postępowanie jest przekazywane z urzędu do właściwego sądu procesowego. Wierzyciel jest wówczas zobowiązany do uzasadnienia roszczenia. W tym przypadku niezbędne jest przygotowanie profesjonalnego pozwu, najlepiej za pomocą adwokata.
Jeżeli pozwany nie wniesie sprzeciwu w odpowiednim czasie, należy zawnioskować o tzw. ostateczny sądowy nakaz zapłaty (niem. Vollstreckungsbescheid). Jeżeli dłużnik ponownie nie złoży odwołania w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu to nakaz staje się prawomocny. Jest to jednocześnie tytuł wykonawczy, który można przekazać od razu do komornika (wcześniej zaleca się uzyskać z sądu zaświadczenie, że tytuł wykonawczy jest prawomocny). Jeżeli jednak dłużnik wniesie sprzeciw od ostatecznego sądowego nakazu zapłaty, to sprzeciew prowadzi następnie do wszczęcia postępowania sądowego. Sprawa zostanie przekazana z urzędu do właściwego sądu z reguły w miejscu zamieszkania dłużnika.
b) Pozew w regularnym postępowaniu
Wierzyciel posiada rownież możliwość wniesienia zwykłego pozwu do sądu. W tym przypadku warto skorzystać z pomocy adwokata, gdyż taki pozew należy dobrze uzasadnić oraz przedstawić niezbędny materiał dowodowy. Konieczna do tego jest znajomość przepisów prawa, w szczególności przepisów procesowych. W przypadku sporu powyżej 5.000 EUR z reguły niezbędna jest reprezentacja przez adwokata.
Pozew z reguły kieruje się do sądu w miejscu zamieszkania dłużnika, ale są od tego wyjątki, w zależności charakteru umowy lub usługi.
III. Sytuacja transgraniczna
Istnieją sytuacje, w których mamy do czynienia z tak zwaną sytuacją transgraniczną, np. gdy dłużnik ma miejsce zamieszkania poza granicami państwa niemieckiego, lub kiedy wierzyciel, wykonujący daną usługę w Niemczech, nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Niemczech. W takich przypadkach kwestie formalnego dostarczenia pozwu są problematyczne. W tych przypadkach wskazne jest skorzystanie z europejskiego nakazu zapłaty, po niem. Europäisches Mahnverfahren.
Procedura ta ma zastosowanie w transgranicznych sprawach cywilnych i handlowych. Co najmniej jedna ze stron musi mieć miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo sądu, do którego wniesiono sprawę.
Procedurę tę wszczyna się na wniosek. Wniosek można złożyc online lub za pomocą urzędowych formularzy, które znajdują się na stronie: https://e-justice.europa.eu/156/DE/european_payment_order_forms?clang=de.
Roszczenie pieniężne musi być określone kwotowo i wymagalne w momencie złożenia wniosku. W Niemczech sąd rejonowy w Wedding jest wyłącznie odpowiedzialny za prowadzenie postępowania w sprawach europejskiego nakazu zapłaty.
Postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty jest podobne do postępowania nakazowego w prawie niemieckim. Sąd wydaje, na wniosek wierzyciela, tak zwany europejski nakaz zapłaty. Termin na wniesienie sprzeciwu przez dłużnika wynosi 30 dni od doręczenia nakazu. W przypadku wniesienia sprzeciwu toczy się normalne postępowanie cywilne. Jeśli tak się nie stanie, europejski nakaz zapłaty zostaje uznany za wykonalny. Wykonalny nakaz zapłaty odpowiada niemieckiemu tytułowi egzekucyjnemu. W celu egzekucji w innym państwie członkowskim nie jest już konieczne przepisywanie go jako europejskiego tytułu egzekucyjnego. Wykonalny europejski nakaz zapłaty jest podstawą do przymusowej egzekucji w państwach członkowskich UE (z wyjątkiem Danii). Podlega on prawu państwa, w którym ma miejsce egzekucja.
IV. Egzekucja
Jeżeli wierzyciel posiada tytuł wykonawczy, egzekucja może być prowadzona zarówno z rzeczy ruchomych, jak i nieruchomości, jeżeli dłużnik takowe posiada.
W przypadku egzekucji z ruchomości (np. pieniędzy, samochodu, magazynu) właściwy jest komornik sądu rejonowego, w którego okręgu egzekucja ma się odbyć. Egzekucja odbywa się poprzez zajęcie. Wierzyciel natychmiast otrzymuje zajęte środki pieniężne. Komornik przeprowadza publiczną licytację przedmiotów, a wierzyciel otrzymuje wpływy z tego tytułu. W praktyce bardzo często zajmowane jest konto bankowe dłużnika, jeżeli znajdują się na nim odpowiednie środki – wierzyciel może więc w bardzo szybki sposób wyegzekwować swoją wierzytelność.
W przypadku egzekucji z nieruchomości (np. gruntów, domów lub mieszkań)
wierzyciel musi złożyć wniosek o egzekucję do sądu egzekucyjnego. Właściwym
sądem egzekucyjnym jest sąd rejonowy,
w którego okręgu znajduje się nieruchomość. Możliwa jest zarówno sprzedaż
przymusowa, jak i zarząd przymusowy. W przypadku zarządu przymusowego
wierzyciel otrzymuje dochód z nieruchomości, np. czynsz najmu lub dzierżawy.
W przypadku europejskiego nakazu zapłaty wierzyciel uzyskuje europejski tytuł wykonawczy, który jest wykonalny w krajach członkowskich EU.
V. Przedawnienie
Regularny okres przedawnienia zgodnie z §§ 195, 199 BGB (np. dla roszczeń o cenę zakupu lub wynagrodzenie) wynosi trzy lata. Ponadto niemiecki kodeks cywilny reguluje dużą liczbę wyjątków jak na przykład:
- Roszczenia gwarancyjne z tytułu umowy kupna lub umowy o dzieło: 2 lata,
- Roszczenia o zapłatę z tytułu umowy kupna lub umowy o dzieło: 3 lata,
- Roszczenia o odszkodowanie z tytułu obrażeń ciała itp.: 30 lat,
- Podstępne zatajenie wady przedmiotu zakupu przez sprzedawcę: 3 lata,
- Roszczenia z tytułu rękojmi wynikające z umowy zakupu budynku lub przedmiotów do budynku: 5 lat,
- Roszczenia wynikające z prawa umów podróży: 2 lata.
W przypadku przykładowo wniesienia pozwu lub doręczenia sądowego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony. Zwykłe upomnienie w formie pisemnej nie skutkuje zatrzymaniem biegu przedawnienia.
VI. Podsumowanie
Egzekwowanie wierzytelności i windykacja należności od dłużnika może być procesem długim i nierzadko skomplikowanym. Niezbędna jest nie tylko znajomość języka niemieckiego, ale również znajomość procedur i prawa niemieckiego. Gdy mamy do czynienia z sytuacją transgraniczną, sytuacja wymaga nierzadko znajomości systemów prawnych zaangażowanych państw członkowskich. Juz podczas postępowania pozasądowego przydatna jest profesjonalna pomoc osoby znającej regulacje prawne w tym zakresie. Najpóźniej w postępowaniu sądowym należy skorzystać z pomocy adwokata, który sukcesywnie poprowadzi sprawę do końca.
Nasza kancelaria posiada doświadczenie z zakresu egzekwowania wierzytelności na terenie Niemiec i Polski. Naszą zaletą jest znajomość niemieckiego oraz polskiego systemu prawnego. Możemy reprezentować Państwo nie tylko w postępowaniu sądowym, ale również podczas postępowania egzekucyjnego. Pomożemy w egzekwowaniu wierzytelności na terenie Niemiec, szczególnie, gdy Państwa przypadek ma charakter transgraniczny. Zachęcamy do kontaktu!
